Vücut dokunulmazlığına karşı suçlar, kişinin beden bütünlüğünü, sağlığını ve algılama yeteneğini koruyan suç tipleridir. TCK m.86–89 arasında kasten yaralama, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi ve taksirle yaralama düzenlenmiştir. Bu alan son yıllarda sık değişmiştir: 7550 sayılı Kanun (4/6/2025) kasten yaralama ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamanın cezalarını, 7571 sayılı Kanun (24/12/2025) ise taksirle yaralamanın cezalarını artırmıştır. Sınavlarda özellikle ceza oranları, alt sınırlar ve şikâyet koşulları ölçülür.
Kasten yaralama (TCK m.86)
Temel şekil
Suçun maddi unsuru üç seçimlik neticeden oluşur: vücuda acı verme, sağlığın bozulması ve algılama yeteneğinin bozulması. Tokat atmak acı verme; birinin yemeğine bağırsakları bozacak bir madde katmak sağlığı bozma; birini uyuşturucu bir maddeyle bilinç bulanıklığına sokmak algılama yeteneğini bozma örneğidir. Suç serbest hareketlidir ve icrai olabileceği gibi ihmali davranışla da işlenebilir (TCK m.88).
Manevi unsur kasttır; olası kast da yeterlidir. Failin kastı yaralamaya yöneldiği halde daha ağır bir netice meydana gelirse netice sebebiyle ağırlaşmış suç kuralı devreye girer (aşağıda TCK m.87).
Mağdurun rızası, vücut bütünlüğü bakımından ancak sınırlı ölçüde hukuka uygunluk etkisi doğurur. Tıbbi müdahaleler veya kurallarına uygun spor faaliyetleri gibi hukuk düzenince tanınmış alanlar dışında, ağır ve kalıcı zarar doğuran fiillere verilen rıza cezayı ortadan kaldırmaz; zira TCK m.26/2 yalnızca kişinin mutlak surette tasarruf edebileceği haklar bakımından geçerlidir.
Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama
Bu fıkra, kasten yaralamanın daha az cezayı gerektiren halidir. Hafif bir sıyrık, ufak bir morluk gibi pansuman veya basit bir müdahaleyle iyileşebilen etkiler bu kapsamdadır. Ayrıntılar:
- Soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır.
- Hapis ile adlî para cezası seçimlik olarak öngörülmüştür.
- 7406 sayılı Kanun’la (2022) eklenen cümleye göre suçun kadına karşı işlenmesi halinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz. Bu ibare, 7550 sayılı Kanun’la “altı aydan” ifadesinin “dokuz aydan” olarak değiştirilmesiyle bugünkü halini almıştır.
Nitelikli haller
TCK m.86/3’e göre kasten yaralamanın aşağıdaki hallerde işlenmesi durumunda şikâyet aranmaksızın ceza yarı oranında, (f) bendi bakımından ise bir kat artırılır:
| Bent | Nitelikli hal | Artırım |
|---|---|---|
| a | Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı | Yarı oranında |
| b | Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumdaki kişiye karşı | Yarı oranında |
| c | Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle | Yarı oranında |
| d | Kamu görevlisinin sahip olduğu nüfuz kötüye kullanılarak | Yarı oranında |
| e | Silahla | Yarı oranında |
| f | Canavarca hisle (7242 sayılı Kanun, 2020) | Bir kat |
“Boşandığı eş” ibaresi 7331 sayılı Kanun’la (2021) eklenmiştir. “Silah” kavramı TCK m.6/1-f’deki geniş tanıma tabidir; ateşli silahların yanında saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli diğer şeyler de silah sayılabilir.
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK m.87)
Kasten yaralama fiili, failin kastını aşan daha ağır bir netice doğurursa TCK m.87 uygulanır. Fail bu ağır neticeden ancak en azından taksirle hareket etmişse sorumlu olur (TCK m.23). Neticeyi doğrudan istemişse, ağır neticeyi kapsayan kasten yaralama ya da duruma göre kasten öldürme tartışılır.
Ağır neticeler ve cezaları
| Fıkra | Netice | Artırım ve alt sınır (güncel) |
|---|---|---|
| m.87/1 | Duyu/organ işlevinin sürekli zayıflaması; konuşmada sürekli zorluk; yüzde sabit iz; yaşamı tehlikeye sokan durum; gebe kadının çocuğunun vaktinden önce doğması | Bir kat artırım; alt sınır m.86/1’de 4 yıl, m.86/3’te 6 yıl |
| m.87/2 | İyileşmesi olanaksız hastalık veya bitkisel hayat; duyu/organ işlevinin yitirilmesi; konuşma veya çocuk yapma yeteneğinin kaybı; yüzün sürekli değişikliği; gebe kadının çocuğunun düşmesi | İki kat artırım; alt sınır m.86/1’de 6 yıl, m.86/3’te 9 yıl |
| m.87/3 | Kemik kırığı veya çıkığı | Kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre yarısına kadar artırım |
| m.87/4 | Ölüm | m.86/1 hallerinde 10–14 yıl; m.86/3 hallerinde 14–18 yıl hapis |
Alt sınırlar ve m.87/4’teki cezalar 7550 sayılı Kanun’la yükseltilmiştir (eski alt sınırlar 3/5 ve 5/8 yıl; ölümde 8–12 ve 12–18 yıl). Kanun metni bu değişikliklerle birlikte okunmalıdır.
Kasten yaralama sonucu ölüm ile kasten öldürme ayrımı
Ayrım tamamen failin kastına dayanır. Fail yalnızca yaralamayı istemiş, ölüm ise öngörülebilir ama istenmemiş bir sonuç olarak gerçekleşmişse m.87/4 uygulanır. Fail ölümü istemiş veya öngörüp kabullenmişse (olası kast) kasten öldürme söz konusudur. Kastın tespitinde kullanılan araç, darbenin yöneldiği bölge, darbe sayısı ve şiddeti, fail ile mağdur arasındaki önceki ilişki gibi objektif ölçütlere bakılır.
Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi (TCK m.88)
Kasten yaralama ihmali davranışla işlenirse verilecek ceza üçte ikisine kadar indirilebilir. Hükmün uygulanmasında TCK m.83’teki koşullar, yani ihmalin icrai davranışa eşdeğer olması, kanun veya sözleşmeden doğan yükümlülük ya da önceki tehlikeli davranış aranır. İndirim burada da takdiridir; hâkim indirim yapmayabilir.
Taksirle yaralama (TCK m.89)
Taksirle yaralamada cezalar 7571 sayılı Kanun’la (24/12/2025) artırılmıştır: Temel şekil üç ay–bir yıldan dört ay–iki yıla, birden çok kişinin yaralanması hali altı ay–üç yıldan dokuz ay–beş yıla çıkarılmıştır.
| Fıkra | Hal | Ceza |
|---|---|---|
| m.89/1 | Temel şekil | 4 ay–2 yıl hapis veya adlî para cezası |
| m.89/2 | Duyu/organ işlevinde sürekli zayıflama, kemik kırığı, konuşmada sürekli zorluk, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum, çocuğun vaktinden önce doğması | Yarısı oranında artırım |
| m.89/3 | İyileşmesi olanaksız hastalık veya bitkisel hayat, işlev yitimi, konuşma veya çocuk yapma yeteneğinin kaybı, yüzün sürekli değişikliği, çocuğun düşmesi | Bir kat artırım |
| m.89/4 | Birden fazla kişinin yaralanması | 9 ay–5 yıl hapis |
Kasten yaralamadan farklı olarak taksirle yaralamada kemik kırığı ayrı bir fıkrada değil, m.89/2’deki ağır neticeler arasında sayılmıştır.
Şikâyet koşulu
Buna göre taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır. Bilinçli taksirle işlenmiş olsa bile m.89/1’deki basit taksirle yaralama şikâyete bağlı kalır; bilinçli taksirle işlenen m.89/2–4 halleri ise re’sen soruşturulur. Bilinçli taksirde ceza ayrıca TCK m.22/3 uyarınca üçte birden yarısına kadar artırılır.
Haksız tahrik
Yaralama suçları, haksız tahrikin en sık uygulandığı alandır. TCK m.29’a göre haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında işlenen ve müebbet cezaları gerektirmeyen suçlarda verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir. Tahrikin varlığı ve indirimin oranı, haksız fiilin ağırlığına ve failin tepkisiyle orantısına göre belirlenir.
Özet
- Kasten yaralamanın temel cezası 7550 sayılı Kanun’la 1 yıl 6 ay–3 yıl hapistir (TCK m.86/1); şikâyete bağlı değildir.
- Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilen yaralama şikâyete bağlıdır; ceza 6 ay–1 yıl 6 ay hapis veya adlî para cezası, kadına karşı işlenirse alt sınır 9 aydır (TCK m.86/2).
- TCK m.86/3’teki hallerde şikâyet aranmaz; ceza yarı oranında, canavarca histe bir kat artırılır.
- Ağır neticelerde bir kat (m.87/1) veya iki kat (m.87/2) artırım, kemik kırığında yarısına kadar artırım yapılır; ölümde ceza 10–14 veya 14–18 yıldır (m.87/4).
- Ağır neticeden sorumluluk için en azından taksir gerekir (TCK m.23); ölüm kastı varsa kasten öldürme uygulanır.
- İhmali kasten yaralamada ceza üçte ikisine kadar indirilebilir (TCK m.88).
- Taksirle yaralama 7571 sayılı Kanun’la 4 ay–2 yıl, birden çok yaralananda 9 ay–5 yıldır; kural olarak şikâyete bağlıdır, ancak m.89/1 dışındaki hallerde bilinçli taksir varsa şikâyet aranmaz (TCK m.89/5).